1 fase railverlichting

Spots en hanglampen op een 1 fase rail zijn niet apart te schakelen via de wandschakelaar, omdat de rail één stroomkring heeft. Alles wat op de rail zit, gaat tegelijk aan en uit. Apart bedienen kan wel met slimme lichtbronnen, bijvoorbeeld smart GU10-lampen in de spots. De rail blijft dan continu onder spanning en elke lamp wordt afzonderlijk aangestuurd via een app, afstandsbediening of draadloze wandschakelaar. Wie groepen vanaf de wandschakelaar wil schakelen zonder smart verlichting, heeft een 3 fase rail met drie geschakelde draden nodig.

1 fase railverlichting is dimbaar wanneer zowel de lichtbron als de dimmer daarvoor geschikt is. Bij spots met een GU10-fitting is een dimbare LED-lamp nodig, bij spots met geïntegreerde LED moet het armatuur zelf dimbaar zijn. De wanddimmer moet een LED-dimmer zijn waarvan het minimale en maximale vermogen past bij het totaal van de lampen op de rail. Omdat een 1 fase rail één groep is, dimmen alle armaturen tegelijk. Per lamp dimmen kan alleen met smart lampen.

Flikkeren of brommen van railverlichting komt bijna altijd door een dimmer die niet bij de LED-lampen past. Oude dimmers zijn gemaakt voor halogeen en hebben een minimale belasting van vaak 20 tot 60 watt, terwijl vijf LED-spots samen soms maar 25 watt verbruiken. De oplossing is een LED-dimmer (fase-afsnijding) met een laag minimumvermogen, gecombineerd met lampen die als dimbaar zijn aangeduid. Smart lampen horen nooit achter een wanddimmer: die dimmen via hun eigen elektronica en raken door een wanddimmer ontregeld.

Smart lampen werken niet goed met een gewone wandschakelaar, omdat ze onbereikbaar worden zodra de schakelaar de spanning van de rail haalt. De rail moet daarom altijd onder spanning staan. Dat kan door de schakeldraad in de inbouwdoos door te verbinden en achter de bestaande schakelaar een draadloze module te plaatsen, zoals de Philips Hue wandschakelaarmodule. De schakelaar blijft dan gewoon bruikbaar, maar stuurt een signaal naar de lampen in plaats van de stroom te onderbreken. Hakken of breken is hiervoor niet nodig.

Slimme lampen zijn de juiste keuze wanneer armaturen op dezelfde 1 fase rail los van elkaar moeten schakelen of dimmen. Een slimme dimmodule achter de schakelaar is goedkoper en werkt met gewone dimbare lampen, maar stuurt de hele rail als één groep aan. Voor een keuken met spots boven het werkblad en hanglampen boven het eiland is de eerste optie logischer: fel werklicht en gedimd sfeerlicht op dezelfde rail. Beide oplossingen tegelijk toepassen op dezelfde rail is af te raden.

Een Philips Hue bridge is niet altijd verplicht naast een Homey, maar wel aan te raden. Hue-lampen communiceren via Zigbee en zijn daardoor vaak rechtstreeks aan een Zigbee-hub te koppelen. Zonder Hue bridge vervallen wel functies van de Hue-app, zoals firmware-updates en Hue-scènes, en accessoires zoals de wandschakelaarmodule werken het meest betrouwbaar via de eigen bridge. Eén centrale hub stuurt dus niet automatisch elk merk volledig aan.

Een 1 fase rail wordt aangesloten met een aanvoeding (voedingsconnector) waarin fase, nul en aarde van het lichtpunt worden vastgezet. De aanvoeding hoeft niet in het midden van de rail te zitten. Een eindaanvoeding zit aan het begin of einde, een middenaanvoeding tussen twee raildelen, zodat de rail vanaf het bestaande lichtpunt de gewenste kant op kan lopen. Werkzaamheden aan de installatie gebeuren altijd spanningsvrij: groep uitschakelen in de meterkast en controleren met een spanningstester. Bij twijfel is een erkend installateur de veilige keuze.