Dali 3-fase Railverlichting

Wat is DALI 3 fase railverlichting?

DALI 3 fase railverlichting is een 3 fase spanningsrail met twee extra aders voor een digitaal stuursignaal. Over die twee aders krijgt elke railspot een eigen adres. Een controller bepaalt vervolgens per spot, per groep of per scène hoeveel licht er brandt.

Bij een gewone 3 fase rail ligt de indeling vast in de bekabeling: drie fasen, dus drie groepen. Bij DALI ligt de indeling vast in software. Verhuist een display of verandert een kantoorindeling, dan wordt de groep opnieuw geprogrammeerd. De rail blijft hangen zoals hij hing.

DALI is een protocol, geen merk

DALI wordt vaak voor een merknaam aangezien. Het is de afkorting van Digital Addressable Lighting Interface, een open standaard die is vastgelegd in de norm IEC 62386 en wordt beheerd door de DALI Alliance. Drivers, sensoren en controllers van verschillende fabrikanten werken daardoor samen op dezelfde lijn. DALI-2 is de huidige versie van de standaard, met strengere certificering voor bedieningen en sensoren.

Zes aders in één rail

Een DALI rail bevat zes geleiders: drie fasen (L1, L2, L3), nul, aarde en twee busaders voor het stuursignaal. Voeding en sturing lopen daarmee door hetzelfde profiel. Er hoeft geen aparte stuurkabel langs het plafond. De busaders zijn niet polariteitsgevoelig, wat aansluitfouten bij koppelen en doorlussen scheelt.

Dezelfde rail is ook bruikbaar voor 1-10V. De railspots in dit assortiment ondersteunen volgens de specificatie beide technieken. Per regelkring geldt wel één protocol: DALI of 1-10V, niet door elkaar.

Professionele railverlichting voor showroom, beurshal en kantoor

DALI verlichting komt tot zijn recht in ruimtes die groot zijn, vaak veranderen of meerdere functies hebben. Drie situaties waarin het systeem zich terugverdient in gebruiksgemak.

Showroom en winkel

In een autoshowroom, keukenshowroom of modewinkel wisselt de opstelling meerdere keren per jaar. Railverlichting in een winkel moet daarin meebewegen. Met DALI wordt een spot verschoven, opnieuw gericht en aan een andere groep toegewezen zonder dat er een installateur aan de bekabeling komt. De railspots in dit assortiment hebben een kleurweergave van CRI 90 of hoger, zodat lak, stof en hout hun werkelijke kleur houden.

Beurshal en hoge ruimtes

Bij plafonds van zes meter en hoger hangt de rail meestal aan pendels. De pendelsets in dit assortiment zijn 1,5 meter lang. De zoombare DALI railspot levert 2.250 lumen bij 30 watt en is instelbaar van 15 tot 55 graden. Smal voor een object op afstand, breed voor een loopzone.

Kantoor

In een kantoor draait het om zones: werkplekken, overlegruimtes, ontvangst. Via DALI zijn aanwezigheids- en daglichtsensoren te koppelen, zodat het licht bij het raam terugregelt en lege zones uitgaan. Een gateway maakt koppeling met een gebouwbeheersysteem zoals KNX mogelijk.

Bundeldiameter per montagehoogte

De zoomfunctie vraagt om een keuze per spot. Onderstaande tabel geeft de diameter van de lichtvlek bij loodrechte aanstraling, berekend op basis van de bundelhoek uit de productspecificatie.

Voorbeeld: een auto van 4,5 meter lang onder een plafond van 4 meter vraagt om de breedste stand of om twee spots. Een sokkel van een meter breed op zes meter afstand vraagt om 15 graden.

DALI, 1-10V of standaard 3 fase rail?

Niet elk project heeft DALI nodig. De keuze hangt af van het aantal zones en hoe vaak de indeling wijzigt.

Zijn drie vaste groepen genoeg en hoeft er niet per spot gedimd te worden? Dan is gewone 3 fase railverlichting de verstandigere en goedkopere keuze. Voor thuis geldt hetzelfde. DALI vraagt om een controller, een busvoeding en iemand die adresseert en programmeert. In een woonkamer weegt dat niet op tegen 1 fase railverlichting met een gewone dimmer.

Rekenen aan DALI railverlichting: adressen, groepen en belasting

Een DALI-installatie kent twee soorten grenzen: die van het stuursignaal en die van de voeding. Ze worden los van elkaar berekend.

De grenzen van één DALI-lijn volgens IEC 62386:

• maximaal 64 adressen (elke railspot is er één)
• maximaal 16 groepen en 16 scènes
• maximaal 250 mA busstroom; een driver vraagt doorgaans rond 2 mA
• maximaal 300 meter buslengte bij 1,5 mm² aderdoorsnede

Dan de voeding. Een groep van 16 ampère levert bij 230 volt 3.680 watt. Met railspots van 30 watt zijn dat op papier 122 spots per fase. De DALI-lijn zit dan al lang vol: die houdt op bij 64. In de praktijk is dus vrijwel altijd het aantal adressen de eerste grens en niet het vermogen.

Eén kanttekening voor de installateur: LED-drivers hebben een inschakelstroom die vele malen hoger ligt dan de nominale stroom. Het aantal spots per installatieautomaat wordt daardoor bepaald door de inschakelpiek uit de driverspecificatie, niet door het opgetelde wattage. Verdeel grotere aantallen over de drie fasen.

Meer dan 64 spots? Dan komt er een tweede lijn met een eigen busvoeding bij. Een controller of gateway met meerdere lijnen houdt het geheel in één bediening.

Voorbeeld stuklijst: 12 meter DALI rail met 12 railspots

Een recht traject van 12 meter, opbouw, zwart, gevoed vanaf één uiteinde. Prijzen zoals vermeld in de webshop op 18 september 2026.

Dat is ongeveer 110 euro per strekkende meter, compleet met één spot per meter. Twaalf spots op vol vermogen vragen 360 watt en gebruiken 12 van de 64 adressen. Niet inbegrepen: DALI-controller, busvoeding, bediening en montage. Hangt de rail aan pendels, reken dan op een pendelset per 1 tot 1,5 meter rail.

Voor L-, T- of X-vormige trajecten zijn er hoekconnectoren in een linker en rechter uitvoering en in twee aardingsposities. Twijfel over de juiste variant? Stuur een schets mee met de offerteaanvraag.

Het assortiment: DALI rails, connectoren en railspots

Alle onderdelen zijn leverbaar in zwart en wit.

• DALI rail: 100, 200 en 300 cm, 6-aderig, voor opbouw of pendelmontage.
• Voeding en koppeling: power connector links en rechts, I-connector, middenvoeding, L-connector (inside en outside), T-connector (vier varianten), X-connector en een flexibele connector voor afwijkende hoeken.
• Afwerking en montage: eindkappen, pendelsets van 1,5 meter en losse railadapters voor eigen armaturen.
• DALI railspots: de Zoomable (bundel 15 tot 55 graden) en de Rosalin. Beide instelbaar op 10, 20 of 30 watt, tot 2.250 lumen, lichtkleur 2700K tot 4000K, CRI 90 of hoger, DALI dimbaar en 1-10V, levensduur 50.000 uur en 5 jaar garantie.

Volgens de productspecificatie past de adapter van deze DALI LED spots op gangbare 3 fase railsystemen zoals Powergear, Nordic en Eutrac. Digitale aansturing werkt alleen op een rail die de twee busaders heeft.

Voor installateurs en projectinkopers

OutledTL levert sinds 2013 LED-verlichting en is Trusted Shops gecertificeerd. Bestellingen voor 15.00 uur gaan dezelfde dag de deur uit, en zakelijk achteraf betalen kan via Billie.

• Inkopen als installateur. Via het B2B-programma voor installateurs gelden scherpere tarieven bij grotere aantallen.
• Gratis lichtplan. Bij een plattegrond met afmetingen en plafondhoogte hoort een gratis lichtplan: aantal spots, positie van de rails, bundelhoeken en zone-indeling.
• Offerte. Elk product heeft een knop om het aan de offertelijst toe te voegen. Handig bij projecten met meerdere trajecten.
• Algemene verlichting erbij. Railspots leggen accenten. Voor gelijkmatig basislicht in een hal, werkplaats of magazijn passen LED lichtlijnen er goed naast.